Artrose bij het paard behandelen: een overzicht van therapieën & maatregelen

De diagnose is gesteld en je bent waarschijnlijk eerst enorm bezorgd. De dierenarts heeft vastgesteld dat je paard artrose heeft. Er spoken nu waarschijnlijk talloze vragen door je hoofd: hoe moet het nu verder? Mag ik überhaupt nog rijden? En hoe ziet de juiste behandeling van artrose bij een paard er in de dagelijkse praktijk uit? Haal eerst eens diep adem. Het goede nieuws is: het verloop van deze diagnose is met de juiste maatregelen aanzienlijk te beïnvloeden. Ook al is de gewrichtsslijtage zelf niet om te keren, je hebt enorm veel mogelijkheden zelf in de hand. In dit artikel bekijken we heel praktisch hoe de medische therapie eruitziet, hoe je de beweging kunt aanpassen en wat je elke dag kunt doen om de levenskwaliteit en het bewegingsplezier van je paard te behouden.

Een korte blik in het gewricht: wat betekent de diagnose?

Om de volgende maatregelen te begrijpen, helpt een korte blik op de biologie. Bij artrose breekt het gewrichtskraakbeen, dat normaal gesproken als een zachte schokdemper tussen de botuiteinden dient, langzaam af. Als deze buffer ontbreekt, schuurt in het ergste geval bot over bot. Dit doet pijn en leidt tot ontstekingen.

Het kraakbeen zelf heeft geen eigen bloedvaten. Het wordt uitsluitend via de gewrichtsvloeistof (synovia) van voedingsstoffen voorzien. Het cruciale mechanisme hierbij: pas door het belasten en ontlasten van het gewricht tijdens beweging wordt de gewrichtsvloeistof in het kraakbeen gepompt. Dat is de reden waarom stilstaan bij artrose puur vergif is en waarom paarden vaak moeten 'inlopen' totdat het gewricht goed gesmeerd is.

De diergeneeskundige behandeling van artrose bij het paard

De medische begeleiding vormt de basis als je paard pijn heeft of kreupel loopt. De diergeneeskundige behandeling is er in de eerste plaats op gericht om de pijncirkel te doorbreken en de ontsteking in het gewricht te stoppen, zodat de afbraak van het kraakbeen wordt vertraagd.

Hierbij maken dierenartsen gebruik van verschillende bewezen methodes:

• Pijnstillers en ontstekingsremmers: Bij acute aanvallen krijgt je paard meestal systemische medicatie (NSAID's) via het voer of als pasta. Ze nemen de pijn weg, zodat het paard geen compenserende houding aanneemt, wat weer andere gewrichten zou overbelasten.
• Gewrichtsinjecties: Hierbij wordt de werkzame stof direct in het aangetaste gewricht gespoten. Vaak worden combinaties van hyaluronzuur en cortisonen gebruikt. Steeds vaker worden ook regeneratieve therapieën zoals eigenbloedbehandelingen (IRAP, PRP) of stamcellen ingezet om het gewrichtsmilieu tot rust te brengen.
• Hoefverzorging en beslag: De hoefsmid of hoefverzorger is een enorm belangrijk onderdeel van het team. Door een aangepaste stand of speciaal orthopedisch beslag (bijvoorbeeld met gesloten ijzers, zooltjes of verlengde takken) kan het zieke gewricht bij elke stap mechanisch worden ontlast.

Belangrijk voor jou als paardeneigenaar: welke medicijnen wanneer, hoe lang en in welke dosering worden gegeven, beslist uitsluitend de dierenarts. Medische beslissingen horen thuis in deskundige handen, experimenten met medicijnen op eigen houtje hebben bij een paard niets te zoeken.

De belangrijkste factor in het dagelijks leven: beweging bij artrose bij het paard

Buiten de periodes waarin je paard in de kliniek is of acuut door een dierenarts wordt behandeld, stuur je het grootste deel van de therapie zelf aan: door middel van beweging. Gecontroleerde, regelmatige beweging is bij artrose bij het paard absoluut onmisbaar.

Langdurige boxrust is bij artrose meestal contraproductief, omdat de gewrichten stijf worden, de voeding van het kraakbeen stopt en de beschermende spieren afnemen. Alles draait om regelmaat. Een paard met artrose profiteert het meest van dagelijks, matig werk. Het tegenovergestelde – vijf dagen stilstaan en in het weekend een inspannende buitenrit – is extreem schadelijk.

De warming-up is een must, geen optie:

Voordat je gaat draven, moet het paard minstens 20 minuten in een vlot tempo stappen op een harde, vlakke ondergrond (bijvoorbeeld asfalt of een goed onderhouden, stevig zandpad). In deze tijd wordt de gewrichtsvloeistof geproduceerd en in de gewrichtsspleet verdeeld.

Wanneer een pauze de juiste keuze is:

Beweging is goed, maar niet tot elke prijs. Als het aangetaste gewricht plotseling warm is, duidelijk gezwollen aanvoelt of je paard acuut erg kreupel is, heeft het een zogenaamde artrose-aanval (een acute ontsteking). Dat is een duidelijk waarschuwingssignaal: bel meteen de dierenarts, pauzeer de training onmiddellijk en geef het paard tijdelijk rust totdat de ontsteking met medicatie is gestopt.

Trainingsschema en zinvolle oefeningen voor een paard met artrose

Een goed doordacht trainingsschema houdt de spieren sterk. Want hoe beter de spieren zijn ontwikkeld, hoe meer stabiliteit ze aan de gewrichten geven. Specifieke oefeningen voor een paard met artrose moeten er altijd op gericht zijn om de mobiliteit te bevorderen, zonder puntbelasting of schuifkrachten te veroorzaken.

Wat je in je trainingsschema zou moeten opnemen:

• Uitgebreid stapwerk: Graag buiten op verharde paden. Dit is de beste basistraining.
• Grote lijnen: Als je in de rijbaan rijdt of longeert, gebruik dan de hele baan, grote voltes en rechte lijnen.
• Balkenwerk (laag): Enkele balken of cavaletti op de laagste stand op de grond dwingen het paard om de gewrichten bewust te buigen en op te tillen, zonder dat het tot een harde landing leidt zoals bij het springen.
• Licht heuvelwerk: Bergop en bergaf rijden in stap tijdens een buitenrit versterkt de achterhand extreem effectief, mits de ondergrond niet glad is.

Wat je absoluut moet vermijden:

• Kleine wendingen (zoals voltes of wendingen om de achterhand), omdat hierbij sterke draaikrachten in het gewricht optreden.
• Zware, gladde of extreem oneffen bodems.
• Veel springwerk of abrupte stops.
• Lang stilstaan direct na de inspanning (liever nog 10 minuten stappen aan een lange teugel als cooling-down).

Plan de opbouw van de training altijd in periodes van weken, niet van dagen. Verhoog de intensiteit heel langzaam.

Mag je nog op een paard met artrose rijden?

De zorg of je ooit nog in het zadel mag stappen, houdt bijna alle betrokken paardeneigenaren bezig. Het eerlijke antwoord is: in heel veel gevallen is het rijden op een paard met artrose niet alleen nog steeds toegestaan, maar zelfs een uitstekende manier om de spieren te behouden.

De voorwaarde is wel dat de dierenarts groen licht heeft gegeven en je paard onder het zadel kreupelvrij en ontspannen loopt. Je zult echter vaak je eigen verwachtingen moeten bijstellen. Misschien verandert de ambitieuze dressuurtraining op M-niveau nu in gezond, gymnastiserend werk op L-niveau, gecombineerd met veel buitenrijden.

De belangrijkste graadmeter voor de juiste dosering is de dag na het rijden. Als je paard de volgende dag duidelijk stijver uit de stal komt, startkreupel is of plotseling verzet toont tijdens het poetsen, was de training van de dag ervoor te intensief. Dan schroef je de belasting weer een stukje terug.

Huisvesting en dagelijks leven: wat helpt een paard met artrose echt?

Naast therapie en rijden is het dagelijkse management cruciaal. Wat helpt bij artrose bij een paard in de dagelijkse stalroutine? Vaak zijn het kleine aanpassingen die een groot verschil maken.

• Zorg voor bewegingsprikkels: Een schuilstal of paddock trail is ideaal, omdat het paard hier de hele dag door in een rustig tempo in beweging is. Dit houdt de gewrichten in de ware zin van het woord soepel. Staat je paard in een paddockbox, dan is dagelijkse, meeruren durende weidegang of verblijf in een paddock met een rustige kudde een vereiste.
• Kou en nattigheid managen: Veel artrosepatiënten reageren gevoelig op koud en nat weer, ze worden stijf en stram. Een droge, tochtvrije schuilstal en in de winter, indien nodig, een goed passende, ademende deken helpen de spieren om niet te verkrampen.
• Gewichtsmanagement: Een vaak onderschatte factor. Elke kilo overgewicht belast de beschadigde gewrichten bij elke stap. Een paard met artrose kan beter slank zijn dan te goed in de voeding zitten.
• Bodemomstandigheden: Zorg ervoor dat de looproutes in de schuilstal in de winter niet in diepe, bevroren modderlandschappen veranderen, aangezien struikelen en uitglijden erg pijnlijk is voor gewrichten met artrose.

Voedingsstoffen als dagelijkse ondersteuning: de rol van voeding

Om er meteen eerlijk over te zijn: een aanvullend diervoeder behandelt geen artrose, geneest geen slijtage en vervangt noch de diergeneeskundige therapie, noch een goed bewegingsmanagement. Wat gerichte voeding wél kan doen, is het lichaam op een betrouwbare manier precies die voedingsstoffen leveren die het elke dag nodig heeft voor de stofwisseling van het kraakbeen, het bindweefsel en de gewrichtsvloeistof.

Onderzoeken suggereren dat de continue aanvoer van bepaalde voedingsstoffen de natuurlijke gewrichtsfunctie kan ondersteunen. In nuvallo move gebruiken we daarom een op wetenschap gebaseerde combinatie (hoeveelheden per dagelijkse portie van 6 snacks voor een paard van 500 kg):

• Glucosamine (1.500 mg): Een essentiële bouwsteen voor de opbouw van kraakbeen, die de natuurlijke schokdemping van het gewricht ondersteunt.
• Collageen (2.550 mg): Het belangrijkste structuureiwit voor de elasticiteit van bindweefsel, pezen en kraakbeen.
• MSM (2.250 mg): Organische zwavel, die waardevol is voor het herstel van belaste pezen en banden.
• Hyaluronzuur (150 mg): Het functionele hoofdbestanddeel van de gewrichtsvloeistof.

De grote uitdaging in het dagelijks leven is echter vaak niet de werkzame stof zelf, maar de vorm. Bij een paard dat langdurige verzorging nodig heeft, moeten de voedingsstoffen gedurende maanden betrouwbaar in het paard terechtkomen. Veel paarden sorteren poeders echter heel secuur uit, laten restjes op de bodem van de voerbak liggen of eten dagenlang om het supplement heen. Precies daarom hebben wij nuvallo move als een functionele snack ontwikkeld. De basis wordt gevormd door maagvriendelijke lijnzaadkoek, rijstzemelen en lijnzaad. Je voert de snacks gewoon rechtstreeks uit de hand – zonder te wegen, zonder stof en met de zekerheid dat de volledige hoeveelheid werkzame stoffen ook echt in het paard terechtkomt.

Omdat gewrichtsstructuren langzaam werken, is er bij het voeren geduld nodig: we adviseren om het consequent gedurende minimaal 8 tot 12 weken te geven. De eerste positieve veranderingen in het bewegingspatroon worden in de praktijk vaak al na 4 tot 6 weken waargenomen.

Kwaliteit waar je op kunt vertrouwen

• ADMR-conform: Zonder wachttijd toegestaan voor de wedstrijdsport.
• Zonder toegevoegde suikers: Ideaal ook voor paarden met stofwisselingsproblemen.
• Geproduceerd in Europa: Voor korte afstanden en de hoogste productiestandaarden.
• 30 dagen tevredenheidsgarantie: Test nuvallo move in alle rust.

Over ons

Achter nuvallo zitten Katja en Andrés. Met meer dan 20 jaar praktijkervaring in de ruitersport weten we maar al te goed hoe belangrijk de juiste omgang met diagnoses zoals artrose bij het paard en de dagelijkse behandeling en verzorging voor onze dieren zijn. In talloze gesprekken bij het stalhek merken we steeds weer dat het ontbreekt aan begrijpelijke, eerlijke informatie als het gaat om het management van gewrichtsaandoeningen – en precies daarom schrijven we deze artikelen. We willen je zekerheid bieden in je handelen, zonder loze beloftes.

Bronnen & onderzoeken

[1] McIlwraith, C. W. (1996). General pathobiology of the joint and response to injury. In: Joint Disease in the Horse. W.B. Saunders, 40-70. [samengevat]

[2] Forsyth, R. K., Brigden, C. V., & Northrop, A. J. (2006). Double blind investigation of the effects of oral supplementation of combined glucosamine hydrochloride (GHCL) and chondroitin sulphate (CS) on stride characteristics of veteran horses. Equine Veterinary Journal, 38(S36), 622-625. [samengevat]