Spat en overhoef bij het paard: voeding die echt ondersteunt

Waarom we dit onderwerp zo belangrijk vinden: uit de praktijk voor de praktijk

Achter nuvallo zitten Katja en Andrés. Met meer dan 20 jaar praktijkervaring in de paardensport weten we dat diagnoses als spat of overhoef je als paardeneigenaar in eerste instantie de grond onder de voeten kunnen wegslaan. In dit artikel geven we je wetenschappelijk onderbouwde en praktijkgerichte antwoorden op de vraag hoe je de toevoer van voedingsstoffen bij gewrichtsslijtage kunt optimaliseren.

Basiskennis: wat je over dit onderwerp moet weten

Om te begrijpen hoe we onze paarden het beste kunnen ondersteunen, moeten we even kort naar de gewrichten kijken. Spat verwijst, simpel gezegd, naar kraakbeenslijtage (artrose) in de kleine, stugge gewrichten van het spronggewricht. Overhoef is daarentegen de informele term voor artrotische veranderingen aan de teengewrichten, meestal aan het kroon- of hoefgewricht.

Stel je het gewrichtskraakbeen van je paard voor als de schokdemper van een auto. Het zorgt ervoor dat de botuiteinden bij elke stap soepel langs elkaar glijden en dat schokken worden opgevangen. Het kraakbeen is omgeven door het gewrichtskapsel en de gewrichtsvloeistof (synovia) – als het ware de motorolie die alles soepel houdt.

Met het ouder worden, door sportieve belasting, verkeerde standen of simpelweg slijtage, kan dit kraakbeen dunner en broos worden. De demping neemt af, en in het ergste geval wrijft bot op bot. Het lichaam reageert hierop met ontstekingen en probeert het gewricht te stabiliseren door botvorming – dat is het moment waarop de mobiliteit achteruitgaat en het paard pijnsignalen vertoont.

Velen van ons vragen zich af of je spat bij een paard natuurlijk kunt behandelen of dit proces kunt stoppen. Het eerlijke antwoord is: artrose is niet te genezen. Versleten kraakbeen groeit niet zomaar terug. Maar we kunnen het organisme van het paard via de voeding wél precies die bouwstenen leveren die het nodig heeft om de gewrichtsvloeistof viskeus (stroperig en smerend) te houden en het resterende kraakbeen- en bindweefsel optimaal te verzorgen. Vooral wanneer het hooi alleen niet alle benodigde voedingsstoffen in voldoende mate levert, wordt gericht bijvoeren onmisbaar.

Wat zegt de wetenschap?

Als je op zoek bent naar de beste voeding voor een paard met overhoef of spat, kom je onvermijdelijk werkzame stoffen tegen zoals glucosamine, MSM of hyaluronzuur. Maar wat is pure marketing en wat is wetenschappelijk bewezen? Laten we eens naar het onderzoek kijken.

a) Wat in studies is aangetoond

Biochemisch onderzoek heeft de afgelopen decennia veel inzicht opgeleverd in hoe gewrichtsbouwstenen werken. In zogenaamde in-vitro-studies – dus in het laboratorium onder de microscoop – is de bewijslast enorm sterk. Onderzoekers kunnen daar bijvoorbeeld kraakbeencellen van paarden in contact brengen met glucosamine of hyaluronzuur. Het resultaat is vaak eenduidig: de cellen worden gestimuleerd, produceren meer gewrichtsvloeistof en de afbraakprocessen in het kraakbeenweefsel vertragen.

Ook universiteiten zoals de Universiteit Utrecht doen intensief onderzoek naar de mechanismen van paardengewrichten. In de reageerbuis werken deze stoffen fantastisch. Maar we weten allemaal: een laboratoriumresultaat kan niet altijd 1-op-1 worden vertaald naar een levend paard van 500 kilogram in de wei. De weg door het maag-darmkanaal is complex.

b) Wat bij het levende paard is onderzocht

Nog interessanter wordt het bij in-vivo-studies, oftewel onderzoek bij het levende paard. Hieruit blijkt dat het bijvoeren van specifieke voedingsstoffen wel degelijk meetbare effecten heeft. Zo zijn er onderzoeken (bijvoorbeeld van onderzoekers van Texas A&M University) die hebben gekeken naar de opname van voedingsstoffen en de effecten van gewrichtssupplementen bij rijpaarden.

Echter moeten we als goed geïnformeerde paardeneigenaren eerlijk blijven: veel van deze paardenstudies hebben methodologische beperkingen. Vaak zijn de steekproefgroottes met 10 tot 15 paarden vrij klein, of er ontbreekt een volledig onafhankelijke controlegroep. Dat maakt het moeilijk om absolute bewijzen te eisen. We baseren ons daarom aanvullend op de humane geneeskunde, waar de onderzoeksresultaten voor stoffen als collageen en MSM met duizenden proefpersonen zeer robuust zijn. Organische zwavel (MSM) is bijvoorbeeld onbetwist essentieel voor het herstel van pezen en banden, omdat het een sleutelrol speelt bij de vorming van aminozuren.

c) Een eerlijke conclusie

De biologische basis voor het bijvoeren van gewrichtsvoedingsstoffen is absoluut solide en geen esoterie. Er is echter geen wondermiddel dat gewrichtsslijtage van de ene op de andere dag laat verdwijnen. Het onderzoek wijst er duidelijk op dat ingrediënten zoals hyaluronzuur of glucosamine waardevolle bouwstenen zijn, die het paard kunnen ondersteunen bij het behouden van zijn mobiliteit. Het is een zeer zinvolle toevoeging aan je management rondom aangepaste training en hoefverzorging. Deze bouwsteen wordt vooral waardevol wanneer je afstapt van geïsoleerde voedingsstoffen en kiest voor intelligente combinaties.

Dosering en praktijk

Als het gaat om het voeren van paarden met spat, is het niet voldoende om zomaar een snufje van een poeder over de haver te strooien. De dosering is bepalend voor de vraag of de voedingsstof überhaupt een merkbaar effect in het weefsel kan hebben.

In de wetenschappelijke literatuur variëren de gegevens. Wanneer je bijvoorbeeld pure glucosamine als monopreparaat (dus als enige werkzame stof) voert, gaan studies voor een groot paard vaak uit van hoge hoeveelheden tussen de 5 en 10 gram per dag. Toch heeft in de voederpraktijk het concept van een initiële hooggedoseerde kuur, gevolgd door een onderhoudsdosis, zich bewezen.

Een van de grootste problemen op de markt is transparantie. Volgens EU-verordening 767/2009 over het in de handel brengen van diervoeders hoeven fabrikanten de exacte hoeveelheden werkzame stoffen per kilogram (hoeveel mg glucosamine of hyaluronzuur er daadwerkelijk in zit) niet verplicht op de verpakking te vermelden. Dat is legaal, maar het maakt het voor jou als consument vrijwel onmogelijk om te beoordelen of je een sterk geconcentreerd product of voornamelijk duur vulmateriaal koopt.

Bovendien is geduld een schone zaak. Kraakbeenweefsel is niet doorbloed, maar voedt zich uitsluitend passief via de gewrichtsvloeistof (zoals een spons die zich bij beweging uitknijpt en weer volzuigt). Daarom duren stofwisselingsprocessen hier aanzienlijk langer. Een consequente voering gedurende minstens 8 tot 12 weken is nodig om het niveau van voedingsstoffen in het gewricht überhaupt op te bouwen. Vaak merk je de eerste lichte veranderingen pas na zo'n 4 tot 6 weken.

Waarom losse werkzame stoffen alleen vaak niet genoeg zijn: de kracht van de combinatie

Als je kijkt naar het gewrichtskapsel, het kraakbeen en de peesaanhechtingen, wordt duidelijk: dit is een uiterst complex systeem dat uit compleet verschillende soorten weefsel bestaat. Eén enkele werkzame stof kan nooit alle gebieden tegelijk aanpakken.

Precies hier komt het zogenaamde synergie-effect om de hoek kijken. Een bekende cross-over studie van de Britse Animal Health Trust heeft op indrukwekkende wijze onderbouwd dat de combinatie van verschillende gewrichtsbouwstenen bij paarden aanzienlijk effectiever is dan het geven van hooggedoseerde losse werkzame stoffen. Wanneer de ingrediënten optimaal op elkaar aansluiten, heb je geen astronomisch hoge (en vaak maagirriterende) hoeveelheden van een geïsoleerd poeder meer nodig.

Een wetenschappelijk onderbouwde en in de praktijk geteste dagelijkse portie voor een paard van zo'n 500 kilogram ziet er idealiter zo uit:

• Glucosamine (1.500 mg): De klassieke bouwsteen voor de opbouw van kraakbeen. Het kan de natuurlijke schokdemping van het gewricht direct ondersteunen.
• Collageen (2.550 mg): Een essentieel structuureiwit. Het is grotendeels verantwoordelijk voor de treksterkte, elasticiteit en stabiliteit van bindweefsel, kraakbeen en pezen.
• MSM (2.250 mg): Deze organische zwavel is een belangrijke factor voor het herstel van pezen en banden en ondersteunt lichaamseigen stofwisselingsprocessen.
• Hyaluronzuur (150 mg): Als hoofdbestanddeel van de synovia (gewrichtsvloeistof) draagt het cruciaal bij aan de viscositeit.

Met een goed afgestemd combinatieproduct verzorg je je paard in zijn totaliteit. Maar de beste combinatie van voedingsstoffen heeft absoluut geen zin als deze strandt bij de lastigste hindernis op stal: de voerbak.

De grootste uitdaging in de praktijk: het voeren

We kunnen urenlang filosoferen over laboratoriumresultaten en milligrammen. Maar als je 's avonds op stal staat, telt er maar één ding: eet je paard het supplement of niet? En hier komen we bij het emotionele hart van onze dagelijkse routine op stal.

a) Het voerprobleem

De realiteit bij de meeste gewrichtssupplementen ziet er zo uit: je opent een dure pot poeder. Het stoft je tegemoet, ruikt vaak al sterk en heeft voor gevoelige paardenneuzen een duidelijk bittere of onaangename bijsmaak. Je mengt het voorzichtig door het krachtvoer. Je paard snuffelt, haalt zijn neus op en begint te sorteren. Het eet keurig om het poeder heen.

Dan beginnen de trucjes die we allemaal kennen: we maken het voer vochtig. We maken met veel moeite slobber klaar, in de hoop de smaak te verdoezelen. We hollen moeizaam appels uit of prakken bananen, om het poeder erin te verstoppen. Soms lukt dat een paar dagen. Maar bij veel paarden sta je 's avonds voor de stal, kijk je in de voerbak en zie je de vochtige poederresten op de bodem plakken.

Dat is niet alleen ongelooflijk frustrerend, omdat je letterlijk geld weggooit. Het is ook emotioneel belastend. Je weet dat je paard met zijn spat precies deze voedingsstoffen nu dringend nodig heeft, maar je hebt gewoon geen kans om de volledige dosis betrouwbaar binnen te krijgen. Zelfs als hij een deel opeet: heeft hij nu 20%, 50% of 80% van de benodigde hoeveelheid binnengekregen? De onzekerheid blijft.

b) "Waarom we het poeder hebben afgeschaft"

Vanuit deze constante frustratie met onze eigen paarden en na gesprekken met honderden wanhopige paardeneigenaren, zijn we bij nuvallo een compleet nieuwe weg ingeslagen. We hebben onszelf niet afgevraagd: "Hoe maken we een iets lekkerder poeder?" Onze cruciale vraag was: "Hoe zorgen we ervoor dat elk paard elke dag de volledige, exacte dosis volledig stressvrij opneemt?"

Het antwoord daarop zijn de nuvallo move Snacks. We hebben de klassieke gewrichtspoeders en -vloeistoffen simpelweg afgeschaft en in plaats daarvan een functionele snack voor de gewrichten ontwikkeld, die je gemakkelijk direct uit de hand voert.

Onze basis wordt gevormd door maagvriendelijke lijnzaadkoek, rijstzemelen en lijnzaad, aangevuld met natuurlijke ingrediënten zoals bananen-, appel- en carobepoeder (vrij van tarwe en maïs en zonder toegevoegde suikers). Dit zorgt voor een extreem hoge, natuurlijke acceptatie. Zonder kunstmatige aroma's.

Voor een paard van zo'n 500 kilogram voer je exact 6 snacks per dag (dat is ongeveer 30 gram). Het beste hiervan: je hoeft niets af te wegen, niets te mengen en er blijven geen poederresten meer achter in de voerbak. Bij acute problemen of als startkuur raden we in de eerste 2 tot 3 weken simpelweg de dubbele hoeveelheid aan, daarna ga je terug naar de normale dagelijkse portie. Voor lichtere of zwaardere paarden kan de dosering gemakkelijk worden aangepast naar 4-5 of 7-8 snacks.

Je paard ervaart de voerbeurt niet meer als ongewenste "medicijndwang" in de voerbak, maar als een lekkere beloning ter begroeting in de paddock of na het poetsen. Klanten schrijven ons steeds weer dingen als: "Sinds we de snacks voeren, zien we dat hij 's ochtends minder stijf oogt en met meer plezier beweegt."

Want aan het eind van de dag is het beste supplement op de markt niet degene met de langste en meest complexe ingrediëntenlijst of de hoogste abstracte laboratoriumwaarde. Het beste supplement is het supplement dat daadwerkelijk elke dag betrouwbaar in het paard terechtkomt.

Bronnen

Byron C.R. et al. — Effects of glucosamine and chondroitin sulfate on mediators of osteoarthritis in cultured equine chondrocytes (American Journal of Veterinary Research, Michigan State University, 2003) Link

Forsyth R.K., Brigden C.V., Northrop A.J. — Double blind investigation of the effects of oral supplementation of combined glucosamine hydrochloride and chondroitin sulphate on stride characteristics of veteran horses (Equine Veterinary Journal Suppl., 2006) Link

Marañón G. et al. — The effect of methyl sulphonyl methane supplementation on biomarkers of oxidative stress in sport horses following jumping exercise (Acta Veterinaria Scandinavica, 2008) Link

Dobenecker B. et al. — Specific bioactive collagen peptides (PETAGILE®) as supplement for horses with osteoarthritis: A two-centred study (Journal of Animal Physiology and Animal Nutrition, 2018) Link

Bergin B.J. et al. — Oral hyaluronan gel reduces post operative tarsocrural effusion in the yearling Thoroughbred (Equine Veterinary Journal, 2006) Link

Afsluiting

Zodat je precies weet wat je in handen hebt, is hier onze kwaliteitsbelofte van nuvallo move in één oogopslag:

• ADMR-conform: Veilig voor wedstrijden en te voeren zonder enige karenstijd.
• Zonder toegevoegde suikers: Maagvriendelijk dankzij lijnzaadkoek, rijstzemelen en lijnzaad.
• Geproduceerd in Europa: De hoogste kwaliteits- en veiligheidsnormen bij de productie.
• 30 dagen tevredenheidsgarantie: Omdat we weten dat echte overtuiging pas ontstaat door het uit te proberen.