Paard loopt stram: oorzaken begrijpen en wat je kunt doen

Je stapt op, neemt de teugels aan, stapt de eerste meters weg – en voelt meteen: vandaag zit er niet veel in. De achterhand treedt niet goed onder, de rug blijft vast, en de eerste tien, vijftien minuten voelen stroef aan, bijna alsof alles nog op gang moet komen. Je paard is niet kreupel, het loopt gewoon 'stram'. En terwijl je in het zadel zit, begint de gedachtemolen te draaien: ligt het aan het koude weer, aan de zware bodem, aan het zadel? Of spelen de gewrichten op?

Eén ding voorop, heel eerlijk: een stram paard voer je niet zomaar los. 'Stram' is een symptoom, geen tekort dat een snack verhelpt. Maar dat is slechts de halve waarheid – en de mooiere helft luidt: de structuren die voor soepele, ronde bewegingen zorgen, kun je in het dagelijks leven wel degelijk gericht ondersteunen. In dit artikel krijg je beide: een begrijpelijke uitleg waar stram lopen vandaan komt en wanneer je beter moet opletten – en een eerlijke, vol vertrouwen blik op wat voeding, beweging en goed management samen kunnen bereiken.

Wat 'stram' eigenlijk betekent – en waaraan je het herkent

'Stram', 'vast', 'gevoelig', 'onregelmatig' – op stal worden deze woorden vaak door elkaar gebruikt, en meestal wordt hetzelfde gevoel bedoeld: het paard beweegt zich niet vrij en ontspannen, maar terughoudend en stijf. Typisch is dat het in de losrijdfase aanzienlijk verbetert. Veel paarden hebben simpelweg tijd nodig totdat spieren, pezen en gewrichten 'op bedrijfstemperatuur' zijn – net zoals wij 's ochtends ook niet meteen klaar zijn voor een sprint als we uit bed komen.

Hieraan herken je stram lopen in de praktijk:

• De eerste minuten lijken stroef, het paard 'komt niet op gang'.
• De achterhand treedt korter onder, de rug gaat pas laat ontspannen meeveren.
• Kleine onzuiverheden in de takt in het begin, die verdwijnen door beweging.
• Op een harde bodem of in wendingen voorzichtigere, kortere passen.

Onschuldig of een geval voor de dierenarts?

Het goede nieuws eerst: de allermeeste paarden die in het begin wat stram lopen en dan 'warm lopen', hebben geen onderliggend probleem. Zeker bij koud weer, na een nacht op stal of bij oudere paarden is een korte opstartfase heel normaal.

Je moet wel alert zijn als stram lopen samengaat met een van de volgende punten – dan moet je paard eerst door een dierenarts of hoefsmid worden gezien, voordat je iets aan de voeding verandert:

• De stijfheid loopt niet warm of wordt gaandeweg zelfs erger.
• Er is sprake van een duidelijke of plotselinge kreupelheid.
• Een gewricht of hoef is warm, gezwollen of pijnlijk bij aanraking.
• Je voelt een versterkte kloppende polsslag bij de hoef (een mogelijke aanwijzing voor een hoefprobleem).
• Het paard loopt vooral voor stram, toont pijn bij het wenden of loopt onregelmatig in de takt in krappe wendingen.
• Het wil zich nauwelijks bewegen of lijkt plotseling in karakter veranderd.

Dit is geen panieklijst, maar een houvast. Wie deze signalen kent, kan rustig en weloverwogen beslissen wanneer er een professional naar moet kijken – en dat geeft juist zekerheid.

De meest voorkomende oorzaken als een paard stram loopt

Stram lopen heeft zelden maar één oorzaak. Het loont de moeite om naar deze gebieden te kijken:

• De hoeven. Hoefbalans, bekappingsinterval en beslag hebben direct invloed op de gang. Een niet-passende hoefsituatie werkt door op het hele bewegingsapparaat.
• De gewrichten. Door leeftijd en belasting verandert de stofwisseling in het gewricht. Een korte opstartstijfheid, die daarna warmloopt, is hier een zeer veelvoorkomend beeld.
• Spieren, rug en zadel. Spanningen en een niet (meer) passend zadel leiden tot een ontlastende houding – het paard houdt zich vast.
• Kou en gebrek aan beweging. Na lang stilstaan of bij lage temperaturen duurt de opstartfase langer. Veel vrije beweging doet hier wonderen.
• De bodem. Een zware of juist heel harde bodem belast pezen, banden en gewrichten zwaarder.

Het goede nieuws zit midden in dit lijstje: de meest voorkomende vorm van stram, stijf lopen hangt samen met het dagelijks leven en de belasting – en precies de structuren die daarbij aan het werk zijn (gewrichten, kraakbeen, pezen, banden), kun je gericht ondersteunen. Beweging, een goed management en een doordachte verzorging van de gewrichten via de voeding vullen elkaar daarbij perfect aan. Laten we dus kijken welke bouwstenen hierbij echt een rol spelen.

De werkzame stoffen – en wat de wetenschap laat zien

Vier voedingsstoffen duiken rondom het thema gewrichten en pezen steeds weer op. We bespreken ze hier stuk voor stuk – met hun voordeel voorop en een onderbouwende verwijzing naar een studie.

Glucosamine – bouwsteen voor het kraakbeen

Glucosamine is een lichaamseigen bouwsteen van het gewrichtskraakbeen en daarmee onderdeel van de natuurlijke schokdemping in het gewricht. In een laboratoriumstudie met kraakbeen- en gewrichtscellen van het paard bleek dat glucosamine in concentraties vergelijkbaar met die in het gewricht, de activiteit van deze cellen positief kan beïnvloeden (Byron et al., 2008). Dit is een celstudie, geen rijtest – maar het is een goede aanwijzing dat glucosamine op de juiste plek werkt: direct bij de kraakbeenstofwisseling.

Collageen – het structuureiwit voor bindweefsel

Collageen is het belangrijkste structuureiwit in het lichaam en geeft kraakbeen, pezen en banden elasticiteit en stabiliteit. In een 24 weken durende studie onder sportieve volwassenen met belastinggerelateerde gewrichtsklachten, verbeterde de dagelijkse inname van collageenhydrolysaat de beweeglijkheid van de gewrichten en het welzijn (Clark et al., 2008). Deze studie werd uitgevoerd bij mensen – de structurele rol van collageen in het bindweefsel is echter over de soorten heen hetzelfde, en precies die rol maakt het als bouwsteen zo interessant.

MSM – organische zwavel voor het herstel

MSM (methylsulfonylmethaan) is een natuurlijke zwavelverbinding en belangrijk voor het herstel van pezen en banden; zwavel is bovendien betrokken bij antioxidatieve processen. Uit een studie met 24 springpaarden die zes weken lang MSM kregen (ongeveer 8 mg per kg lichaamsgewicht per dag), bleken er na het springen gunstigere waarden te zijn met betrekking tot door belasting veroorzaakte oxidatieve stress, waaronder een hogere glutathionspiegel (Marañón et al., 2008). Vrij vertaald: de lichaamseigen afweer tegen door belasting veroorzaakte celstress werd ondersteund.

Hyaluronzuur – onderdeel van de gewrichtsvloeistof

Hyaluronzuur is een hoofdbestanddeel van de gewrichtsvloeistof (synovia) en zorgt ervoor dat bewegingen soepel verlopen – het 'smeermiddel' van het gewricht. Het wetenschappelijk onderzoek naar oraal gevoerd hyaluronzuur is nog volop in ontwikkeling, maar er zijn bemoedigende data bij het paard: uit een onderzoek bij 48 jonge paarden na een spronggewrichtsoperatie bleek dat de dieren die een orale hyalurongel kregen, naderhand minder zwelling van het gewricht vertoonden dan de controlegroep (Bergin et al., 2006).

Een korte, eerlijke verduidelijking op deze plek – en slechts één keer: dit zijn echte, biologisch goed onderbouwde bouwstenen van gezonde gewrichten, en ze komen het best tot hun recht als onderdeel van een goed totaalplaatje van beweging, management en voeding. Het symptoom 'stram' zelf wordt hiermee niet behandeld – maar het ondersteunt wel degelijk de structuren die voor een ronde, soepele beweging zorgen.

Dosering en praktijk

In studies worden werkzame stoffen vaak afzonderlijk en soms in hoge doses gebruikt – dat is zinvol om een enkele stof nauwkeurig te onderzoeken. In de dagelijkse praktijk ziet een goede voorziening er echter anders uit: meerdere goed op elkaar afgestemde bouwstenen vullen elkaar aan, zodat het niet draait om een extreme, losse dosering, maar om een kloppende samenwerking (meer hierover in de volgende alinea).

Voor de praktijk heeft deze verdeling zich bewezen: een dagelijkse onderhoudsdosering voor de doorlopende ondersteuning en – indien nodig, bijvoorbeeld in de beginfase – een hogere aanvangs-dosering om de reserves aan te vullen. Bij nuvallo move zijn dat 6 snacks per dag (ca. 30 g) voor een paard van ongeveer 500 kg; lichtere paarden krijgen iets minder (4–5 snacks), zwaardere iets meer (7–8 snacks), pony's naar verhouding minder. In een acute fase voer je de eerste twee tot drie weken de dubbele hoeveelheid en ga je daarna terug naar de normale dagelijkse dosering.

Een woord over transparantie, en wel als een absoluut pluspunt: bij diervoeders is het niet verplicht om de hoeveelheid werkzame stoffen per dagdosering te vermelden (EU-verordening 767/2009). Veel fabrikanten doen dit daarom ook niet. Wanneer een product wél helder aangeeft hoeveel van elke bouwsteen er in de voerbak belandt, is dat een goed teken – je weet zo precies wat je voert.

En misschien wel het belangrijkste goede nieuws voor de praktijk: geef het de tijd. Voor een stabiel beeld voer je het minstens 8 tot 12 weken consequent; de eerste positieve veranderingen merken velen al na 4 tot 6 weken. Blijvende verzorging loont de moeite.

Waarom de combinatie meer is dan de som der delen

Het interessante aan deze vier bouwstenen is dat ze op verschillende plekken hun werk doen. Een dagelijkse dosering nuvallo move (6 snacks) levert:

• Glucosamine (1.500 mg) – werkt in op het kraakbeen en de schokdemping.
• Collageen (2.550 mg) – ondersteunt de structuur en elasticiteit van bindweefsel en kraakbeen.
• MSM (2.250 mg) – voor het herstel van pezen en banden, met een antioxidatieve functie.
• Hyaluronzuur (150 mg) – bouwsteen van de gewrichtsvloeistof voor een soepele beweging.

In plaats van alles in te zetten op één enkele stof, dekt een goed doordachte combinatie meerdere gebieden tegelijkertijd af. Een positieve aanwijzing dat deze gecombineerde aanpak in de praktijk effect heeft, komt uit een gerandomiseerde, geblindeerde cross-overstudie bij 24 paarden met natuurlijke kreupelheid: een oraal gecombineerd gewrichtssupplement resulteerde hierbij – na telkens 21 dagen voeren – in betere scores voor beweging en kreupelheid en een betere beoordeling van de beweeglijkheid en spierspanning ten opzichte van een placebo (Murray et al., 2017). In deze studie is weliswaar een ander product met een andere formule getest – maar als bewijs dat een goed samengesteld combinatieproduct zinvol is, is het een uiterst bemoedigend signaal.

De conclusie voor de formule: een goed afgestemd combinatieproduct heeft geen extreme doseringen van losse stoffen nodig – en dat is precies waarvoor nuvallo move gemaakt is.

De grootste uitdaging op stal: het voeren

En dan komen we bij het punt waarop in de praktijk de meeste goede voornemens stranden – en dat heeft niets met de werkzame stof te maken, maar met de voerbak.

Wie weleens gewrichtspoeder heeft gevoerd, herkent dit: het poeder stoft, het verandert de geur en de smaak van het voer, en vooral MSM vinden veel paarden bitter. Het resultaat is vaak frustrerend. Sommige paarden sorteren het poeder er letterlijk uit en eten er keurig omheen; bij andere blijft er aan het eind een vochtig restje aan de bodem van de voerbak plakken. De gebruikelijke trucjes – langzaam opbouwen, natmaken, door de slobber mengen, verstoppen in een appel of banaan, door de bietenpulp roeren – werken bij het ene paard prima en bij het volgende helemaal niet. En zelfs als je paard er in het begin van eet, blijft de vraag: krijgt het echt elke dag de volledige hoeveelheid binnen? 's Avonds bij de voerbak staan met de vraag of het dure supplement in de emmer achterblijft, is precies de onzekerheid waar niemand op zit te wachten.

Vanuit precies die ervaring – met onze eigen paarden en in gesprek met honderden paardeneigenaren – is nuvallo ontstaan. De cruciale vraag hierbij was niet: "Hoe maken we een nóg beter poeder?", maar: "Hoe zorgen we ervoor dat elk paard de volledige hoeveelheid betrouwbaar binnenkrijgt – en daar ook nog blij van wordt?" Het antwoord zijn de nuvallo move Snacks: een functionele snack voor de gewrichten die je eenvoudig uit de hand voert. De basis van lijnzaadkoek, rijstzemelen en lijnzaad is maagvriendelijk en is vrij van tarwe en maïs. Elke snack bevat een afgemeten hoeveelheid van de werkzame stoffen – niets kan eruit gesorteerd worden, er is geen stress bij de voerbak en het geven wordt een beloning in plaats van een dagelijkse strijd.

En voor de duidelijkheid: heeft je paard acute problemen, dan moet het eerst worden onderzocht door een dierenarts of hoefsmid – de nuvallo move Snacks bieden de betrouwbare dagelijkse ondersteuning voor de gewrichten en pezen daarna en in de dagelijkse praktijk. Want uiteindelijk is het beste supplement niet het product met de langste ingrediëntenlijst of de hoogste laboratoriumwaarde. Het is het supplement dat daadwerkelijk door het paard wordt opgenomen.

Hierop kun je vertrouwen

• ADMR-conform en geen wachttijd – veilig te gebruiken voor wedstrijden.
• Zonder toegevoegde suikers.
• Geproduceerd in Europa, met de hoogste kwaliteit.
• 30 dagen tevredenheidsgarantie – niet tevreden, geld terug.

Wie er achter nuvallo zitten

Achter nuvallo zitten Katja en Andrés. Met meer dan 20 jaar praktijkervaring in de paardensport weten we maar al te goed hoe belangrijk een soepele, blije beweging is voor onze paarden – en hoeveel het ons raakt als een paard 's ochtends stijf uit de stal komt. In gesprekken met talloze paardeneigenaren merken we telkens weer dat het ontbreekt aan begrijpelijke en eerlijke informatie – en precies daarom schrijven we deze artikelen.

Bronnen & studies

[1] Byron, C. R., Stewart, M. C., Stewart, A. A., Pondenis, H. C. (2008). Effects of clinically relevant concentrations of glucosamine on equine chondrocytes and synoviocytes in vitro. American Journal of Veterinary Research, 69(9), 1129–1134.

[2] Clark, K. L., et al. (2008). 24-Week study on the use of collagen hydrolysate as a dietary supplement in athletes with activity-related joint pain. Current Medical Research and Opinion, 24(5), 1485–1496. [samengevat – studie bij mensen]

[3] Marañón, G., Muñoz-Escassi, B., Manley, W., et al. (2008). The effect of methyl sulphonyl methane supplementation on biomarkers of oxidative stress in sport horses following jumping exercise. Acta Veterinaria Scandinavica, 50, 45. DOI: 10.1186/1751-0147-50-45.

[4] Bergin, B. J., Pierce, S. W., Bramlage, L. R., Stromberg, A. (2006). Oral hyaluronan gel reduces post operative tarsocrural effusion in the yearling Thoroughbred. Equine Veterinary Journal, 38(4), 375–378. DOI: 10.2746/042516406777749218.

[5] Murray, R. C., Walker, V. A., Tranquille, C. A., Spear, J., Adams, V. (2017). A randomized blinded crossover clinical trial to determine the effect of an oral joint supplement on equine limb kinematics, orthopedic, physiotherapy, and handler evaluation scores. Journal of Equine Veterinary Science, 50, 121–128.