Jak utrzymać starszego konia w dobrej kondycji: mobilność i zdrowie stawów w starszym wieku

Dlaczego uważamy ten temat za tak ważny: Z praktyki, dla praktyki

Za marką nuvallo stoją Katja i Andrés. Dzięki ponad 20-letniemu praktycznemu doświadczeniu w jeździectwie doskonale wiemy, jak bardzo zmieniają się potrzeby koni wraz z wiekiem. W tym artykule prosto z praktyki przekazujemy poparte naukowo odpowiedzi na pytania o to, co dzieje się w starzejącym się organizmie konia i jak możesz go najlepiej wesprzeć.

Baza wiedzy: Co dzieje się w organizmie konia, gdy się starzeje

Aby zrozumieć, jak możemy pomóc naszym końskim seniorom, musimy na chwilę zajrzeć pod ich sierść. Staw konia to biologiczne arcydzieło. Wyobraź sobie, że to podwozie samochodu: chrząstka stawowa działa jak amortyzator, który pochłania ogromną siłę przy każdym kroku. Maź stawowa (synovia) to olej silnikowy, który sprawia, że wszystko płynnie pracuje, a chrząstka jest zaopatrywana w substancje odżywcze.

W młodym wieku ten cykl zużycia i regeneracji funkcjonuje całkowicie samoczynnie. Jednak im starszy staje się koń, tym wolniej pracuje jego metabolizm. Organizm naturalnie produkuje mniej niezbędnych elementów budulcowych, takich jak własny kolagen czy kwas hialuronowy. Maź stawowa staje się rzadsza, a chrząstka traci elastyczność i staje się krucha.

Najbardziej zdradliwe jest to, że początkowo te procesy przebiegają całkowicie bezobjawowo. Często zauważa się to dopiero w chłodnych i wilgotnych miesiącach. Starszy koń jest sztywny, gdy rano wychodzi z boksu, albo potrzebuje na padoku znacznie więcej czasu, aby się rozruszać. Z lekkim niepokojem można też dostrzec, że starszemu koniowi trudniej jest wstać po tym, jak położył się do snu.

Te zmiany to część naturalnego procesu starzenia. Problem polega jednak na tym, że pasza objętościowa – czyli siano i trawa – po prostu nie zawiera w wystarczającej ilości tych wysoce specyficznych elementów budulcowych, których staw pilnie potrzebuje teraz z zewnątrz. Właśnie w tym miejscu do gry wkracza celowane żywienie.

Co tak naprawdę mówi nauka?

Przeglądając rynek suplementów, łatwo natknąć się na wielkie słowa. Ale co jest udowodnionym faktem, a co jedynie sprytnym marketingiem? Aby rozjaśnić tę kwestię, musimy uczciwie podzielić stan badań na trzy obszary.

a) Co udowodniono w badaniach laboratoryjnych

Biologiczne podstawy wielu składników aktywnych dla stawów są doskonale zbadane. W licznych renomowanych instytutach na całym świecie badano kultury komórkowe (w ramach tak zwanych badań in vitro). Naukowcy wprowadzają tam składniki takie jak glukozamina czy kwas hialuronowy bezpośrednio do wyizolowanych komórek chrząstki (chondrocytów). Wyniki są tu często imponujące: komórki zostają pobudzone, produkują więcej mazi stawowej, a proces degradacji chrząstki ulega zahamowaniu.

Do szczerej prawdy należy jednak również fakt: szalka Petriego w laboratorium to nie to samo, co ważący 500 kilogramów koń. Kiedy koń zjada składnik aktywny, musi on najpierw przetrwać długą drogę przez przewód pokarmowy, zostać wchłonięty przez krew i wreszcie trafić do stawu. Wyniki laboratoryjne to zatem wspaniały wskaźnik tego, że dana substancja działa, ale nie dają one jeszcze gwarancji działania w stajni.

b) Co zbadano na żywym koniu

Jeszcze ciekawiej robi się w przypadku badań klinicznych na żywych koniach. Uniwersytety takie jak Texas A&M czy Michigan State University od lat prowadzą badania nad zdrowiem końskich stawów. W praktycznych badaniach terenowych, trwających często od 8 do 12 tygodni w grupach od 15 do 30 koni, weterynarze mierzą parametry takie jak długość kroku, wzorzec chodu czy reakcję na próby zginania.

Wiele z tych badań potwierdza: konie, które otrzymywały w ramach suplementacji wysokiej jakości elementy budulcowe dla stawów, wykazywały w obiektywnych pomiarach lepsze wskaźniki mobilności w porównaniu z grupami kontrolnymi. Obraz ten uzupełniają ogromne badania na ludziach. W znanym badaniu GAIT (Glucosamine/chondroitin Arthritis Intervention Trial) przebadano na przykład ponad 1500 pacjentów. Tak wielkie projekty badawcze naukowo potwierdzają skuteczność tych substancji. Należy jednak szczerze powiedzieć również o ograniczeniach w badaniach nad końmi: ze względów finansowych wiele z nich opiera się na raczej małych próbach lub brakuje w nich ogromnych, niezależnych grup kontrolnych.

c) Szczere podsumowanie

Ogólnie rzecz biorąc, sytuacja w zakresie badań jest bardzo pozytywna, a biologiczne podstawy są całkowicie solidne. Nie oszukujmy się jednak: dodatki na stawy to nie cudowne środki. Ten, kto twierdzi, że suplement wyleczy zaawansowaną artrozę i w ciągu jednej nocy zmieni 25-letniego emeryta z powrotem w konia klasy Grand Prix, po prostu kłamie. Zniszczonej chrząstki nie da się odtworzyć jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki.

Jednak szczególnie dla stawów starszego konia te składniki odżywcze są niezwykle cennym elementem budulcowym, który pomaga w możliwie najlepszy sposób wesprzeć jeszcze istniejące tkanki, pobudzić produkcję mazi stawowej i promować ogólną chęć do ruchu. Badania wyraźnie wskazują, że te składniki aktywne działają najlepiej, gdy są ze sobą inteligentnie połączone.

Dawkowanie i praktyka: Na co musisz zwrócić uwagę

Spojrzenie na tył opakowania wielu suplementów nierzadko wywołuje w stajniach marszczenie brwi. Ile właściwie danego składnika aktywnego potrzebuje koń?

W izolowanych badaniach, w których testowano tylko pojedynczy składnik aktywny (np. czystą glukozaminę), naukowcy często pracują z bardzo wysokimi jednorazowymi dawkami, sięgającymi nawet 10 gramów dziennie. W praktyce okazało się jednak, że takie monopreparaty często bywają mniej skuteczne niż inteligentne połączenia. Dzięki efektowi synergii różnych składników (o tym za chwilę) pojedyncza dawka danej substancji w produkcie złożonym może być znacznie niższa, a i tak pozwala uzyskać ten sam lub nawet lepszy efekt.

W praktyce często zalecamy wyraźne rozróżnienie między dawką podtrzymującą a fazą ostrą (kuracją). Chcąc utrzymać mobilność u starszego konia, stale podaje się umiarkowaną porcję dzienną. Jeśli jednak koń przechodzi przez ostre fazy lub dopiero zaczynasz suplementację, sensowne jest podawanie podwójnej ilości przez pierwsze 2 do 3 tygodni, aby najpierw odpowiednio uzupełnić zapasy w organizmie.

Niezbędne jest tutaj krytyczne spojrzenie na rynek: Rozporządzenie UE 767/2009 w sprawie wprowadzania do obrotu pasz pozwala niestety producentom ukrywać dokładne ilości substancji czynnych na kilogram lub dawkę dzienną za mglistymi sformułowaniami. Często widnieją tam tylko przedziały procentowe lub ogólne składy. Kupując produkt, zawsze warto jednak wiedzieć dokładnie, ile miligramów cennej substancji faktycznie trafia do organizmu konia. Przejrzystość to podstawa.

Ponadto wymagana jest cierpliwość. Chrząstki stawowe i ścięgna należą do tak zwanych tkanek bradytroficznych (wolno odżywianych). Zanim składniki odżywcze dotrą do stawu, a wzorzec chodu zyska zauważalne wsparcie, często mijają tygodnie. Załóż konieczność co najmniej 8 do 12 tygodni konsekwentnego karmienia, zanim wydasz ostateczny osąd. Pierwsze pozytywne zmiany widać zazwyczaj już po 4 do 6 tygodniach.

Dlaczego pojedyncze składniki aktywne to często za mało: Siła połączenia

Jeśli zależy nam na całościowym wsparciu stawu konia, nie wystarczy regulować tylko jednego elementu. Wyobraź sobie dom: jeśli dach przecieka, fundament się chwieje, a okien brakuje, na nic zda się kupowanie ton dachówek dla dachu, jeśli zapomnisz o cemencie na fundamenty.

Różne struktury stawowe potrzebują różnych składników odżywczych. Dokładnie w tym miejscu wkraczamy z nuvallo move Snacks. W zalecanej dziennej dawce (6 Snacks, ok. 30 g dla konia o wadze 500 kg) celowo łączymy cztery niezbędne elementy budulcowe:

1. Glukozamina (1.500 mg): Najważniejszy element budulcowy dla odbudowy chrząstki. Wspiera naturalną funkcję amortyzującą chrząstki.

2. Kolagen (2.550 mg): Niezbędne białko strukturalne, które zapewnia wymaganą elastyczność i stabilność w tkance łącznej, więzadłach oraz w chrząstce.

3. MSM (2.250 mg): Organiczna siarka, która odgrywa w organizmie kluczową rolę w regeneracji ścięgien, więzadeł i tkanki mięśniowej.

4. Kwas hialuronowy (150 mg): Główny składnik mazi stawowej (synovia). Sprawia, że "olej silnikowy" znów staje się gładki i ma odpowiednią gęstość.

O tym, że takie połączenie zróżnicowanych składników przewyższa działaniem izolowane, wysokie dawki pojedyncze, świadczy między innymi znane badanie naprzemienne (crossover) brytyjskiej organizacji Animal Health Trust. W tym złożonym projekcie badawczym – w którym konie fazami na zmianę otrzymywały placebo i preparat złożony – wyraźnie zaobserwowano efekt synergii. Połączenie różnych elementów budulcowych stawów przyniosło mierzalnie lepsze rezultaty we wzorcu chodu w porównaniu z podawaniem izolowanym. Dobrze skomponowany produkt złożony nie potrzebuje zatem ekstremalnie wysokich dawek pojedynczych, ponieważ poszczególne składniki nawzajem wspierają swoją biodostępność.

Największe wyzwanie w praktyce: Karmienie

Możemy godzinami wymieniać miligramy, mówić o łańcuchach kwasu hialuronowego i badaniach. Cała ta teoretyczna wiedza pryska jednak w ułamku sekundy, gdy stajemy wieczorem w stajni, a koń po prostu odmawia zjedzenia paszy. Każdy, kto choć raz próbował wcisnąć koniowi proszek na stawy, doskonale wie, o czym mowa.

Problem z karmieniem

Większość skutecznych dodatków na stawy ma jedną wspólną cechę: smakują koniowi gorzko, mają intensywny zapach lub nieprzyjemną, piaszczystą konsystencję. Co zatem robimy? Zaczynamy kombinować.

Stoisz w paszarni i starannie rozrabiasz mesz. Mieszasz w nim proszek. Podajesz to swojemu koniowi, on wącha – i odwraca głowę. Następnego dnia ścierasz jabłko albo mozolnie ukrywasz proszek w połówce banana. Czasem to działa przez kilka dni. Ale konie to mistrzowie w selekcjonowaniu. Potrafią bezbłędnie zjeść jabłko i zostawić sam proszek leżący tuż obok. Na koniec zeskrobujesz drobne, lepkie resztki proszku z dna żłobu i nie masz pojęcia, ile tego przeraźliwie drogiego suplementu twój koń tak naprawdę zjadł.

Emocjonalna frustracja jest ogromna. Chcesz zrobić coś dobrego dla swojego starszego partnera, kupujesz drogie produkty i każdego wieczoru bezradnie stoisz przed żłobem. Pomijając już fakt, że wiele proszków strasznie pyli, podrażniając drogi oddechowe, lub na tyle zmienia konsystencję paszy żłobowej, że nawet największe końskie łakomczuchy ogłaszają strajk.

Dlaczego zrezygnowaliśmy z proszku

Właśnie z tej frustracji, którą dzieliliśmy przy naszych własnych koniach oraz w rozmowach z setkami innych osób opiekujących się końmi, w nuvallo całkowicie zmieniliśmy myślenie. Decydujące pytanie dla nas nie brzmiało: "Jak stworzyć proszek, który będzie smakował odrobinę lepiej?" Pytanie brzmiało: "Jak upewnić się, że każdy koń chętnie, precyzyjnie i z radością zje pełną dawkę?"

Rozwiązaniem są nasze nuvallo move Snacks. Z wysokiej dawki składników aktywnych stworzyliśmy funkcjonalny przysmak na stawy, który możesz po prostu podawać prosto z ręki w formie nagrody. W trakcie poszukiwań odpowiedniego wsparcia stawów dla starszego konia oznacza to: nigdy więcej odważania, nigdy więcej pylącego proszku, nigdy więcej wybierania resztek ze żłobu.

Nasze Snacks są całkowicie łagodne dla żołądka i wolne od pszenicy oraz kukurydzy. Bazę stanowi makuch lniany, otręby ryżowe i siemię lniane, a całość jest uzupełniona naturalnymi składnikami, takimi jak sproszkowany banan, jabłko i karob. Taka receptura zapewnia niezwykle wysoką akceptację i doskonały smak. Koń nie będzie już niczego omijał, bo uzna ten przysmak po prostu za absolutny punkt kulminacyjny swojego dnia.

Przy każdym kawałku masz całkowitą kontrolę nad dawką. Podając koniowi o wadze około 500 kg zalecane 6 Snacks dziennie, wiesz z dokładnością co do miligrama, że glukozamina, kolagen, MSM i kwas hialuronowy trafiły w 100% do organizmu zwierzęcia. U lżejszych koni porcję można zmniejszyć do 4-5 sztuk, u cięższych koni zimnokrwistych zwiększasz do 7-8 sztuk. W pierwszych tygodniach ostrej fazy po prostu podwajasz tę ilość – wszystko prosto z kieszeni kurtki, bez konieczności przygotowywania meszu.

Jeśli chodzi o temat konia-emeryta, karmienia i stawów, otrzymaliśmy niezliczoną ilość wiadomości od osób, które odetchnęły z ulgą. Wielu relacjonuje nam: "Odkąd karmimy produktem nuvallo, widzimy, że nasz koń znów porusza się bardziej elastycznie i biega z dużo większą radością."

Bo ostatecznie najlepszy suplement to wcale nie ten z najdłuższą listą składników na etykiecie albo najwyższą wartością laboratoryjną w probówce. To ten, który faktycznie trafia do organizmu konia.

Źródła

Murray R.C. et al. — Effect of an Oral Joint Supplement on Orthopaedic Evaluation Scores and Limb Kinematics (Equine Veterinary Journal, 2014, Animal Health Trust crossover study) Link

Byron C.R. et al. — Effects of glucosamine and chondroitin sulfate on mediators of osteoarthritis in cultured equine chondrocytes (American Journal of Veterinary Research, Michigan State University, 2003) Link

van de Water E. et al. — The preventive effects of two nutraceuticals on experimentally induced acute synovitis (Equine Veterinary Journal, 2017) Link

Dobenecker B. et al. — Specific bioactive collagen peptides (PETAGILE®) as supplement for horses with osteoarthritis (Journal of Animal Physiology and Animal Nutrition, 2018) Link

Bezpieczeństwo i jakość, na których możesz polegać

Wiemy, że przejrzystość jest dla ciebie równie ważna, jak dla nas. Dlatego nasze nuvallo move Snacks stoją za jasnymi wartościami:

• Zgodne z ADMR: Całkowicie bezpieczne na zawodach, brak konieczności zachowania okresu karencji.
• Bez dodatku cukru: Ani pszenicy, ani kukurydzy, ani ukrytego cukru. Uzupełnione wybranymi, naturalnymi składnikami.
• Wyprodukowane w Europie: Z myślą o najwyższych standardach jakości i kontrolowanej produkcji.
• 30-dniowa gwarancja satysfakcji: Ponieważ wiemy, jak wybredne bywają niektóre konie, u nas nie podejmujesz absolutnie żadnego ryzyka.