Glukozamina dla konia: działanie, dawkowanie i dlaczego samo podawanie to prawdziwe wyzwanie

Pewnie znasz już pojęcie glukozaminy, ale nie wiesz dokładnie, co tak naprawdę daje, ile potrzebuje twój koń i jak w ogóle mu ją podać? Jesteś we właściwym miejscu.

Tu Katja i Andrés z nuvallo. Mając ponad 20 lat praktycznego doświadczenia w utrzymaniu koni, wiemy z pierwszej ręki, co konie naprawdę chętnie jedzą, a co zostawiają w żłobie. Dlatego w tym artykule wyjaśniamy w przystępny sposób, co badania mówią o glukozaminie i jak optymalnie ją podawać.

Czym właściwie jest glukozamina?

Glukozamina to aminocukier, który organizm twojego konia produkuje samodzielnie. Jest jednym z najważniejszych elementów budulcowych chrząstki stawowej i mazi stawowej (synovii). Wyobraź sobie glukozaminę jako surowiec: twój koń jej potrzebuje, by utrzymać w dobrym stanie „amortyzatory” w swoich stawach.

Konkretnie rzecz ujmując, organizm wykorzystuje glukozaminę do produkcji tak zwanych glikozaminoglikanów (GAG). To cząsteczki, które nadają chrząstce elastyczność i dbają o to, by maź stawowa pozostała odpowiednio lepka i zapewniała dobre smarowanie. Również kwas hialuronowy – być może znasz to pojęcie z dziedziny pielęgnacji skóry – jest budowany z glukozaminy.

Dopóki twój koń jest młody i zdrowy, sam produkuje wystarczającą ilość glukozaminy. Jednak wraz z wiekiem, przy dużym obciążeniu lub przy już istniejących problemach ze stawami, takich jak artroza, własna produkcja organizmu może przestać pokrywać zapotrzebowanie. Dokładnie w tym miejscu pojawia się idea suplementacji glukozaminy.

Działanie glukozaminy u konia: co mówi nauka?

Teraz robi się ciekawie – i powiemy ci szczerze: wyniki badań są obiecujące, ale nie tak jednoznaczne, jak przedstawia to wielu producentów.

Co udowodniono w laboratorium:

Naukowcy z Michigan State University wykazali w badaniach laboratoryjnych, że glukozamina hamuje enzymy rozkładające chrząstkę, redukuje markery stanu zapalnego, takie jak tlenek azotu i prostaglandyna E2, oraz blokuje ważny szlak sygnałowy zapalenia (NF-κB). Brzmi to fantastycznie – i tak jest. Ale uwaga: te wyniki pochodzą z szalek Petriego, gdzie chrząstka kąpie się bezpośrednio w wysoko stężonym roztworze glukozaminy. W żywym organizmie konia sytuacja wygląda inaczej.

Co zbadano na żywym koniu:

Najbardziej przekonujące do tej pory badanie pochodzi z Texas A&M University (Leatherwood i in., 2016). U 14 młodych koni, które przez 84 dni otrzymywały glukozaminę, mierzalnie spadły wskaźniki zapalenia w mazi stawowej, podczas gdy jednocześnie wzrosły markery tworzenia nowej chrząstki. To bardzo zachęcające wyniki.

Starsze badanie Auburn University przeprowadzone na 25 koniach z problemami stawowymi wykazało wyraźną poprawę w zakresie kulawizny już po dwóch tygodniach – brakowało tam jednak grupy kontrolnej, co ogranicza wartość tych wniosków.

Z kolei inne badania nie wykazały mierzalnej różnicy między glukozaminą a placebo. Systematyczna analiza z 2009 roku wykazała, że zaledwie 3 z 15 opublikowanych badań na koniach w ogóle spełniały minimalne standardy naukowe.

Dlaczego wyniki są tak zróżnicowane:

Głównym powodem jest tak zwana biodostępność. Kiedy twój koń przyjmuje glukozaminę doustnie, tylko około 6–10% z niej faktycznie dociera do krwi. Udowodnił to Uniwersytet w Montrealu w badaniu farmakokinetycznym. Z tego, co dostanie się do krwi, znów tylko ułamek dociera do samej mazi stawowej.

Jest tu jednak ciekawy promyk nadziei: ta sama grupa badawcza odkryła, że stawy objęte stanem zapalnym wchłaniają około czterokrotnie więcej glukozaminy w porównaniu ze zdrowymi stawami. Substancja czynna gromadzi się więc chętniej tam, gdzie jest najbardziej potrzebna. To może tłumaczyć, dlaczego wielu właścicieli koni zauważa pozytywne zmiany, pomimo skromnej biodostępności.

Nasz wniosek dotyczący działania: Podstawa biologiczna jest solidna. Glukozamina nie jest cudownym środkiem, ale sensownym elementem budulcowym – pod warunkiem, że dawkowanie jest odpowiednie.

Dawkowanie glukozaminy dla konia: ile tak naprawdę potrzebuje twój koń?

I tu leży problem z wieloma produktami na rynku. Dawki stosowane w badaniach naukowych, które przyniosły pozytywne rezultaty, znacznie przekraczają ilości zalecane przez większość komercyjnych producentów.

Badania farmakokinetyczne Uniwersytetu w Montrealu operowały standardową dawką 20 mg na kilogram masy ciała dziennie. Dla konia gorącokrwistego ważącego 500 kg daje to 10 gramów glukozaminy każdego dnia. Badanie Texas A&M, które wykazało pozytywne wyniki w odniesieniu do markerów zapalenia, zastosowało nawet podwójną ilość.

Jako punkt odniesienia dla czystej glukozaminy jako pojedynczej substancji czynnej:

Do codziennego wsparcia zdrowych stawów przyjmuje się 10–20 mg na kilogram masy ciała. W przypadku konia o wadze 600 kg daje to 6–12 gramów dziennie. W fazach ostrych lub jako początkowa kuracja (faza nasycenia) może to być 15–20 gramów dziennie, zanim po 2–4 tygodniach przejdzie się na dawkę podtrzymującą.

Ale – i to jest kluczowe: te wysokie dawki odnoszą się do badań, w których glukozamina była podawana samodzielnie. Jeśli glukozamina jest celowo łączona z innymi substancjami na stawy – takimi jak MSM, kolagen i kwas hialuronowy – działają one na różnych poziomach w stawie i wzajemnie się wzmacniają. Ten efekt synergii oznacza, że nie potrzebujesz takiej samej ilości glukozaminy jak przy podawaniu jej w pojedynkę, aby osiągnąć porównywalne rezultaty. Takie połączenie działa jak zgrany zespół, a nie zbiór indywidualistów. Więcej na ten temat znajdziesz poniżej.

A teraz trzeźwe spojrzenie na rynkowe realia: w badaniu opublikowanym w Equine Veterinary Journal przetestowano 23 powszechnie dostępne produkty z glukozaminą dla koni. Ponad połowa z nich zawierała mniej glukozaminy, niż podano na etykiecie. Trzy z nich miały mniej niż 30% deklarowanej zawartości – a jeden produkt nie zawierał jej wcale. Spośród 23 produktów tylko 5 zalecało dzienną dawkę zbliżoną do badanych przez naukowców 10 gramów.

Ważne: glukozamina potrzebuje czasu. Nie oczekuj rezultatów po tygodniu czy dwóch. Większość ekspertów zaleca co najmniej 8–12 tygodni konsekwentnego podawania, zanim ocenisz, czy dany suplement robi różnicę. W przypadku odbudowy chrząstki może to potrwać nawet 3–6 miesięcy.

Chlorowodorek glukozaminy czy siarczan glukozaminy?

Jeśli zastanawiasz się, która forma jest lepsza: Uniwersytet w Montrealu porównał obie bezpośrednio ze sobą. Siarczan glukozaminy osiągnął biodostępność na poziomie 9,4%, podczas gdy chlorowodorek glukozaminy (HCl) miał 6,1%. Również w mazi stawowej stężenia były znacznie wyższe w przypadku siarczanu.

Mały haczyk: chlorowodorek glukozaminy składa się w około 80% z czystej glukozaminy, podczas gdy siarczan glukozaminy (zwłaszcza popularny wariant stabilizowany 2KCl) zawiera jej tylko 50–60%. Potrzebujesz więc więcej proszku w formie siarczanu, aby dostarczyć taką samą ilość substancji czynnej. Z drugiej jednak strony – więcej tej substancji dociera do stawu.

Dodatkową zaletą formy siarczanowej jest to, że dostarcza ona również siarkę, której organizm także potrzebuje do tworzenia chrząstki. Jeśli wybierzesz formę HCl, sensowne jest dodatkowe podawanie MSM jako źródła siarki.

Dlaczego sama glukozamina to często za mało: siła połączenia

W praktyce rzadko podaje się glukozaminę w izolacji – i są ku temu dobre powody. Różne substancje czynne działają w różnych miejscach stawu i wzajemnie wzmacniają swoje działanie. Dlatego dobrze skomponowany produkt łączony nie wymaga ekstremalnych dawek pojedynczych składników.

MSM (metylosulfonylometan), 7,5% w produkcie nuvallo move, dostarcza siarkę organiczną, która jest niezbędna do budowy chrząstki, a jednocześnie ma działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne. W badaniu na 30 koniach wyścigowych przy 20 gramach MSM dziennie poprawiła się regeneracja, spadły wskaźniki zapalne, a trenerzy zgłaszali nawet poprawę sierści i kopyt. MSM idealnie uzupełnia glukozaminę, ponieważ dostarcza siarkę, której organizm potrzebuje do budowy chrząstki z glukozaminy – to jak drugi klucz do tego samego zamka.

Kolagen, 8,5% w produkcie nuvallo move, dostarcza organizmowi aminokwasy – glicynę i prolinę – których potrzebuje do budowy tkanki łącznej. Podczas gdy glukozamina wspiera przede wszystkim „wypełnienie” chrząstki (glikozaminoglikany), kolagen wzmacnia rusztowanie, które spaja to wypełnienie w całość. Szczególnie interesującą formą jest niezdenaturowany kolagen typu II (UC-II): już niewielkie jego ilości mogą modulować układ odpornościowy i w ten sposób ograniczać autoagresję organizmu wobec własnej chrząstki stawowej. Jedno z badań wykazało, że UC-II jest nawet skuteczniejsze niż połączenie glukozaminy i chondroityny u koni z artrozą.

Glukozamina – 5% w produkcie nuvallo move stanowi główny budulec do syntezy glikozaminoglikanów. W połączeniu z MSM (dostarczającym niezbędnej siarki) i kolagenem (wzmacniającym rusztowanie chrząstki) glukozamina może rozwijać swoje działanie już przy umiarkowanych ilościach w porównaniu do jej izolowanego podawania.

Kwas hialuronowy – 0,5% w produkcie nuvallo move może kojarzyć ci się z zastrzykami dostawowymi u weterynarza. Kwestia tego, czy kwas hialuronowy podawany doustnie dociera do stawu w nienaruszonej formie, wciąż jest przedmiotem dyskusji naukowej. Z drugiej strony: badanie przeprowadzone na koniach pełnej krwi angielskiej wykazało, że podanie doustne zmniejszyło obrzęki stawów po operacjach. Z kolei badanie in vitro przeprowadzone na Ohio State University dowiodło, że kwas hialuronowy w połączeniu z glukozaminą skuteczniej redukował markery stanu zapalnego niż sam kwas hialuronowy.

Dlaczego takie połączenie to coś więcej niż tylko suma poszczególnych elementów: najsilniejszy dowód pochodzi z randomizowanego, podwójnie ślepego badania naprzemiennego (crossover) przeprowadzonego przez Animal Health Trust, w którym suplement zawierający glukozaminę, chondroitynę, MSM i kwasy tłuszczowe omega-3 zredukował stopień kulawizny i poprawił ruchomość. Żadna z tych substancji, podawana osobno w zastosowanej dawce, nie przyniosłaby takiego samego efektu. Właśnie ta zasada – cztery celowo uzupełniające się substancje czynne – kryje się za recepturą produktu nuvallo move.

Podawanie glukozaminy koniowi: największy problem nie tkwi w substancji czynnej

A teraz przechodzimy do tematu, który w nuvallo jest nam najbliższy – ponieważ sami doświadczyliśmy tego setki razy.

Możesz kupić najlepszy na świecie produkt z glukozaminą o najwyższych dawkach. Możesz wyliczyć perfekcyjnie dawkowanie. Możesz ułożyć optymalny plan podawania. Ale wszystko to na nic, jeśli twój koń po prostu tego nie zje.

I nie jest to wcale rzadkością. Sama glukozamina, jako aminocukier, smakuje co prawda nieco słodkawo i często bywa dobrze akceptowana. Ale przecież suplementy na stawy zawierają nie tylko glukozaminę. MSM ma lekko gorzki, siarkowy smak. Zapach kolagenu wydaje się obcy dla wrażliwych końskich nosów. A ekstrakt z omułka zielonowargowego – inna popularna substancja na stawy – niesie ze sobą intensywny rybi zapach, który u wielu koni natychmiast uruchamia sygnał alarmowy.

Do tego dochodzi jeszcze jeden fakt: większość suplementów na stawy to proszki. A proszki stwarzają od razu kilka problemów. Pylą, co drażni wrażliwe chrapy. Zmieniają konsystencję znanego i lubianego jedzenia. Co więcej, koń w przerażająco prosty sposób potrafi je wyselekcjonować – zwłaszcza gdy odsuwa wilgotną paszę działającą jak „przykrywka” na bok i wyjada suchą paszę treściwą, która znajduje się pod spodem.

Nawet jeśli na początku twój koń zaakceptuje proszek, nie oznacza to, że przyswoi pełną dawkę. Resztki na dnie żłobu, wydmuchiwane przy jedzeniu chmury proszku, przebieranie w paszy – w praktyce twój koń często otrzymuje znacznie mniej niż wyliczona ilość. A w przypadku substancji czynnej, która i tak ma biodostępność zaledwie na poziomie 6–10%, liczy się każdy gram.

Znamy standardowe sztuczki: powolne przyzwyczajanie przez 7–14 dni, zwilżanie wodą, mieszanie z namoczonymi wysłodkami buraczanymi, dodawanie łyżki musu jabłkowego. To działa w przypadku niektórych koni. Z innymi stoisz każdego wieczora przed żłobem z poczuciem frustracji, zastanawiając się, czy 50 € wydane na suplement nie poszły po prostu na marne – dosłownie i w przenośni.

Źródła

Byron C.R. et al. — Effects of glucosamine and chondroitin sulfate on mediators of osteoarthritis in cultured equine chondrocytes (American Journal of Veterinary Research, Michigan State University, 2003) Link

Leatherwood J.L., Gehl K.L., Coverdale J.A., Arnold C.E., Dabareiner R.A., Walter K.N., Lamprecht E.D. — Influence of oral glucosamine supplementation in young horses challenged with intra-articular lipopolysaccharide (Journal of Animal Science, Texas A&M, 2016) Link

Meulyzer M., Vachon P., Beaudry F., Vinardell T., Richard H., Beauchamp G., Laverty S. — Comparison of pharmacokinetics of glucosamine and synovial fluid levels following administration of glucosamine sulphate or glucosamine hydrochloride (Osteoarthritis and Cartilage, Université de Montréal, 2008) Link

Meulyzer M. et al. — Joint inflammation increases glucosamine levels attained in synovial fluid following oral administration of glucosamine hydrochloride (Osteoarthritis and Cartilage, Université de Montréal, 2009) Link

Laverty S., Sandy J.D., Celeste C., Vachon P., Marier J.-F., Plaas A.H.K. — Synovial fluid levels and serum pharmacokinetics in a large animal model following treatment with oral glucosamine at clinically relevant doses (Arthritis & Rheumatism, Université de Montréal, 2005) Link

Gupta R.C. et al. — Therapeutic efficacy of undenatured type-II collagen (UC-II) in comparison to glucosamine and chondroitin in arthritic horses (Journal of Veterinary Pharmacology and Therapeutics, 2009) Link

Kilborne A.H. et al. — Effects of hyaluronan alone or in combination with chondroitin sulfate and N-acetyl-D-glucosamine on lipopolysaccharide challenge-exposed equine fibroblast-like synovial cells (American Journal of Veterinary Research, Ohio State University, 2017) Link

Bergin B.J. et al. — Oral hyaluronan gel reduces post operative tarsocrural effusion in the yearling Thoroughbred (Equine Veterinary Journal, 2006) Link

Murray R.C. et al. — Effect of an Oral Joint Supplement on Orthopaedic Evaluation Scores and Limb Kinematics (Equine Veterinary Journal, 2014, Animal Health Trust crossover study) Link

Marañón G. et al. — The effect of methyl sulphonyl methane supplementation on biomarkers of oxidative stress in sport horses following jumping exercise (Acta Veterinaria Scandinavica, 2008) Link